• Document: Włodzimierz Strus Skala Uczuć Moralnych (SUM) : konstrukcja i właściwości psychometryczne. Studia Psychologica nr 10,
  • Size: 1.11 MB
  • Uploaded: 2019-01-12 17:20:03
  • Status: Successfully converted


Some snippets from your converted document:

Włodzimierz Strus Skala Uczuć Moralnych (SUM) : konstrukcja i właściwości psychometryczne Studia Psychologica nr 10, 273-313 2010 [273] INTELIGENCJA EMOCJONALNA A SPOSÓB DOŚWIADCZANIA 273 Studia Psychologica UKSW 10 (2010) s. 273-313 WŁODZIMIERZ STRUS*22 Instytut Psychologii Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie SKALA UCZUĆ MORALNYCH (SUM) – KONSTRUKCJA I WŁAŚCIWOŚCI PSYCHOMETRYCZNE Moral feelings scale – construction and psychometric properties Abstract The paper reports construction process, validation and psychometric pro- perties of the Moral Feelings Scale (SUM) – new instrument of measuring different moral emotions. It was assumed that the two main classes of si- tuations in which people experience moral emotions are situations where a violation and fulfillment of moral norms takes place. In respect to this, the SUM is comprised of two parts: A and B. Examination using SUM consists of frequency assessment of given feelings experience in situations of trans- gressing moral norms (Part A) and their observance (Part B). The SUM con- tains the following subscales: Immature feelings (positive and externalizing emotions), Fear of punishment, Shame, Global guilt, Sense of contrition (specific guilt) in the Part A, and Negative feelings, Hope for a reward, Sense of self-worth, Duty in relation to principles in the Part B. The article presents three studies – samples included 196, 201 and 180 students. Apart from SUM other measures of guilt, shame and related variables were used (e.g. Test of Self Conscious Affect, Tangney, Dearing, 2002). Results of these *  Adres do korespondencji: wstrus@op.pl 274 WŁODZIMIERZ STRUS [2] researches seem to justify conclusion that SUM is a promising instrument with satisfactory psychometric properties (Strus, 2009). 1. WPROWADZENIE W dominującym przynajmniej do niedawna w psychologii moralności podejściu poznawczo-rozwojowym emocjom przypisywano co najwyżej drugorzędną rolę w funkcjonowaniu moralnym człowieka (Blasi, 1999; Gibas, i in., 1992; Kohlberg, Candee, 1984; Rest, 1979). Z drugiej strony istnieje znacząca tradycja traktowania czynników i mechanizmów emo- cjonalno-afektywnych jako kluczowych nie tylko dla postępowania mo- ralnego, ale także dla formułowanych sądów i ocen, a nawet dla same- go przebiegu rozumowania moralnego. Ta akcentujące znaczenie uczuć moralnych tradycja swoje korzenie ma we freudowskiej psychoanalizie (Freud, 1992) i teoriach społecznego uczenia się (Aronfreed, 1968; Ban- dura, 1977, 1991), a współcześnie znalazła wielu kontynuatorów (Baume- ister, i in., 1994; Damasio, 2002; Eisenberg, 2000; Gilbert, 1997; Haidt, 2001; Hoffman, 2006; Strus, 2004, 2009; Tangney, Dearing, 2002; Quiles, Bybee, 1997). Tymczasem w psychologii brakuje narzędzi badawczych pozwalających na pomiar różnorodnych obliczy emocji moralnych. Najbardziej znany w tym zakresie w Polsce Kwestionariusz Poczucia Winy J. Kofty i współ- autorów (1977) bada jedynie nasilenie skłonności do przeżywania poczucia winy. Ponadto kwestionariusz ten opracowany został na bazie skali D. Mo- shera, która wdaje się nie różnicować poczucia winy i wstydu (por. Tan- gney, Dearing, 2002). Metody wykorzystywane współcześnie na świecie, np. PFQ D. Hardera (1995), Inwentarz Poczucia Winy K. Kugler i W. Jo- nesa (1992), a nawet ciesząca się obecnie bodaj największym uznaniem na świecie wśród narzędzi mierzących poczucie winy i wstyd TOSCA J. Tan- gney (Tangey, Dearing, 2002; por. Strus, Ślaski, 2007), dostarczają więcej niż jednego wskaźnika skłonności do doświadczania uczuć moralnych. Są one jednak użyteczne w ograniczonym stopniu dla badacza zainteresowa- nego pomiarem dyspozycji do przeżywania zróżnicowanych postaci uczuć moralnych, które w oparciu o ustalenia teoretyczne i empiryczne można byłoby traktować, jako bardziej lub mniej dojrzałe. W artykule przesta- wiono założenia teoretyczne, przebieg prac nad konstrukcją i właściwości [3] SKALA UCZUĆ MORALNYCH (SUM) – KONSTRUKCJA I WŁAŚCIWOŚCI 275 psychometryczne Skali Uczuć Moralnych (SUM) – narzędzia do pomiaru skłonności do doświadczania różnych uczuć w sytuacjach przekraczania i realizowania subiektywnie ważnych norm moralnych. 2. PODSTAWY TEORETYCZNE Termin „emocje moralne” stosuje się do dość szerokiej klasy zjawisk afektywnych. Nie tylko empatia, litość czy miłość, ale także gniew, wstręt czy pogarda bywają uznawane za moralne, o ile podmiot przeżywa je w ob- liczu naruszających zasady moralne zachowań innych osób (Baryła, Woj- ciszke, 2003; Haidt, 2003; Rozin, i in., 1999). W tym ujęciu kwalifikacja „moralna

Recently converted files (publicly available):